Hưởng ứng Tháng Sức khỏe Tinh thần và Ngày Thế giới Sức khỏe Tâm thần 10.10, đồng thời hiệp thông với ý cầu nguyện tháng 10.2026 của Đức Thánh Cha Lêô XIV về việc thiết lập mục vụ sức khỏe tinh thần trong toàn thể Giáo hội, góp phần vượt qua sự kỳ thị và phân biệt đối xử đối với những người gặp khó khăn về sức khỏe tinh thần, Phòng khám Từ thiện Kim Long – Dòng Con Đức Mẹ Vô Nhiễm đã tổ chức buổi tọa đàm với chủ đề “Trải nghiệm được lắng nghe – Giọng nói thật, thay đổi thật”.
Chương trình diễn ra từ 8g30 đến 11g30, thứ Bảy, ngày 10.10.2026, tại hội trường tầng 4 của Phòng khám, với sự tham dự của 50 sinh viên và người trẻ, gồm các bác sĩ nội trú Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế, sinh viên và giới trẻ La San, sinh viên Nhà Nội trú Lộ Đức, cùng các bạn trẻ Giáo xứ Ngọc Quang, Đà Nẵng. Cùng hiện diện còn có các chị em và nhân viên phục vụ tại Phòng khám.
Khi những điều khó nói được gọi thành lời
Sau phần khởi động giúp các tham dự viên làm quen và kết nối, chương trình bắt đầu bằng phút thánh hóa, cùng dâng lên Chúa buổi tọa đàm và những thao thức của người trẻ về sức khỏe tinh thần. Phát biểu khai mạc, Sr. Maria Phan Thị Hiển, Phó Tổng Phụ trách Dòng Con Đức Mẹ Vô Nhiễm, mở đầu buổi gặp gỡ trong tinh thần cởi mở và tôn trọng, hướng đến việc tạo không gian để người trẻ được chia sẻ và lắng nghe.
Tiếp đó, các bạn được mời viết những chia sẻ ẩn danh về cảm xúc và trải nghiệm trong đời sống đức tin, gia đình, tình bạn, tình yêu đôi lứa, học tập và những vấn đề khác. Những tâm tư về áp lực học tập, nỗi băn khoăn trước tương lai hay khó khăn trong các mối tương quan đã trở thành chất liệu cho phần trao đổi, giúp người tham dự nhìn lại những điều mình đang trải qua.
Tiếp nối chương trình, Ts. Bs. Trần Như Minh Hằng hướng dẫn chuyên đề “Nghệ thuật lắng nghe – Lắng nghe tích cực”. Qua tình huống đóng vai “Cùng một câu chuyện – Hai cách lắng nghe”, người tham dự nhận ra sự khác biệt giữa cách phản hồi dễ khiến người chia sẻ cảm thấy bị đánh giá, dần khép lòng và cách lắng nghe giúp họ cảm thấy được đón nhận, thấu hiểu.
Khi bác sĩ đặt những câu hỏi gợi mở và chia sẻ các tình huống thực tế, một số bạn trẻ thoáng trầm tư. Có lẽ, trong những câu chuyện được nhắc đến, các bạn bắt gặp phần nào trải nghiệm của chính mình: một lần chịu áp lực, một nỗi buồn chưa biết giãi bày hay một vấn đề từng muốn chia sẻ nhưng chưa tìm được người để tâm sự.
Từ đó, bác sĩ nhấn mạnh năm kỹ năng lắng nghe tích cực: chú tâm đến người đối diện; đặt câu hỏi mở để khuyến khích chia sẻ; phản hồi lại nội dung đã nghe; nhận diện và gọi tên cảm xúc; tóm tắt và hỏi lại để kiểm tra xem mình đã hiểu đúng hay chưa. Lắng nghe không đòi hỏi những lời nói hoa mỹ, nhưng cần sự chú tâm chân thành, thái độ tôn trọng và lòng kiên nhẫn với câu chuyện của người khác.
Chuyên đề cũng đề cập đến những dấu hiệu cho thấy một người có thể cần được hỗ trợ chuyên môn, như tâm trạng buồn chán, mất hứng thú kéo dài, thay đổi rõ rệt trong giấc ngủ và ăn uống, khó tập trung, thu mình hoặc né tránh các mối tương quan. Khi những biểu hiện này kéo dài hoặc ảnh hưởng đáng kể đến việc học tập, công việc và đời sống hằng ngày, việc tìm đến người có chuyên môn là điều cần được quan tâm.
Đặc biệt, khi nhận thấy một người có dấu hiệu nguy hiểm như nói về cái chết, muốn biến mất hoặc có hành vi tự làm đau bản thân, người đồng hành cần chủ động quan tâm, ở bên cạnh và tìm kiếm sự trợ giúp phù hợp. Trong những tình huống ấy, bảo đảm an toàn cho người đang gặp nguy hiểm cần được đặt lên hàng đầu.
Đối thoại về những vấn đề gần gũi với người trẻ
Phần hỏi – đáp là dịp để những băn khoăn mà các bạn trẻ đã gửi gắm qua những dòng chia sẻ từ đầu chương trình được lần lượt đưa ra trao đổi. Ban Chủ tọa gồm Ts. Bs. Trần Như Minh Hằng, Trưởng Bộ môn Tâm thần, Trường Đại học Y Dược Huế, Trưởng Phòng khám Sức khỏe Tâm thần và Trị liệu Tâm lý thuộc Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế; linh mục Phêrô Võ Xuân Tiến, Giáo sư Đại Chủng viện Huế; sơ Maria Phan Thị Hiển, Phó Tổng Phụ trách Dòng Con Đức Mẹ Vô Nhiễm; và sơ M. Madalena Hoàng Thị Thùy Tiên, Thạc sĩ Tâm lý, Phụ trách Nhà Nội trú Sinh viên Sao Mai – Đà Nẵng, đã cùng lắng nghe, trao đổi và gợi mở hướng nhìn cho những vấn đề được nêu lên.
Các câu hỏi xoay quanh những vấn đề: mất động lực trong đời sống đức tin và học tập, cảm giác trống rỗng, chán nản, nhu cầu được công nhận, áp lực so sánh bản thân với người khác, những khó khăn trong tình yêu và sự khác biệt giữa các thế hệ trong gia đình.
Với băn khoăn về việc không muốn đi lễ, thiếu động lực sống đạo và lo lắng vì việc học chưa hoàn thành, phần trao đổi gợi mở để người trẻ nhìn lại mối tương quan giữa đời sống thiêng liêng và những trách nhiệm thường ngày. Thánh lễ không chỉ là bổn phận, nhưng còn là nguồn lương thực thiêng liêng, sức mạnh và động lực giúp mỗi người tìm lại hướng đi, biết sắp xếp và chu toàn những việc mình đang đảm nhận.
Một câu hỏi khác đề cập đến cảm giác trống rỗng, không muốn ăn, không muốn học, không muốn làm gì và dường như rơi vào trạng thái vô định, chán nản. Những chia sẻ trong phần đối thoại nhắc người trẻ quan tâm đúng mức đến tình trạng của bản thân, không xem nhẹ những thay đổi kéo dài và chủ động tìm sự trợ giúp khi cần thiết.
Trước nhu cầu được công nhận và cảm giác tự ti, các bạn được khuyến khích bớt lệ thuộc vào đánh giá bên ngoài, đồng thời nhận ra những giá trị và khả năng riêng của mình. Mỗi người có hoàn cảnh, năng lực và hành trình khác nhau; hiểu đúng giá trị bản thân giúp người trẻ biết trân trọng những gì mình có và sử dụng chúng để phục vụ người khác.
Trong lĩnh vực tình yêu đôi lứa, câu chuyện về một bạn trẻ đang yêu nhưng không được gia đình chấp nhận gợi lên nhu cầu đối thoại giữa cha mẹ và con cái. Thay vì trách móc hoặc vội vàng đưa ra quyết định, người trẻ cần có thời gian nhìn nhận tình cảm, lắng nghe những băn khoăn của gia đình và tìm cách trao đổi chân thành.
Những chia sẻ về gia đình cũng cho thấy người trẻ không phải lúc nào cũng dễ dàng nói lên suy nghĩ của mình. Có bạn cảm thấy ngột ngạt khi những điều muốn bày tỏ không được lắng nghe hoặc bị gạt đi trước những kỳ vọng của cha mẹ và anh chị. Từ đó, phần trao đổi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc diễn đạt cảm xúc rõ ràng, lựa chọn cách đối thoại phù hợp và cố gắng thấu hiểu nhau giữa các thế hệ.
Qua những vấn đề được nêu lên, buổi tọa đàm giúp người tham dự có thêm góc nhìn về những khó khăn của bản thân và người khác, đồng thời nhận biết khi nào cần tìm đến sự hỗ trợ chuyên môn. Người đồng hành không nhất thiết phải có ngay câu trả lời cho mọi vấn đề; điều quan trọng là biết lắng nghe, thể hiện sự quan tâm và giúp người đang gặp khó khăn tiếp cận sự trợ giúp phù hợp.
Từ lắng nghe đến những thay đổi cụ thể
Thông điệp xuyên suốt chương trình được gói gọn trong lời nhắn gửi: “Không phải là không muốn chia sẻ, nhưng là cần tìm được người để lắng nghe.”
Khép lại phần nội dung chính, mỗi người tham dự được mời viết xuống một hành động cụ thể mình sẽ thực hiện để lắng nghe người khác tốt hơn hoặc chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ cho chính mình khi cần. Đây là lời mời gọi đưa những điều học được vào đời sống, bắt đầu từ cách mỗi người quan tâm đến bản thân và những người xung quanh.
Đại diện Ban tổ chức, sơ M. Anna Nguyễn Thị Hiền, Giám đốc Phòng khám Từ thiện Kim Long, gửi lời cảm ơn đến các thành viên Ban Chủ tọa, những người đã dành thời gian chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm, cùng tất cả tham dự viên đã tích cực góp mặt trong chương trình. Những phần quà lưu niệm được trao đến các bạn như lời tri ân và dấu ấn của cuộc gặp gỡ. Sau đó, mọi người cùng chụp hình lưu niệm, lưu giữ những khoảnh khắc thân tình của buổi tọa đàm.
Trước khi ra về, mỗi bạn trẻ được nhận một phần cơm trưa từ Ban tổ chức. Các bạn cùng dùng bữa trong bầu khí gần gũi, khép lại buổi gặp gỡ với những chia sẻ và trải nghiệm đáng nhớ.
Thông qua chương trình, Phòng khám Từ thiện Kim Long – Dòng Con Đức Mẹ Vô Nhiễm mong muốn góp phần nâng cao nhận thức về sức khỏe tinh thần, khích lệ người trẻ cởi mở hơn khi chia sẻ khó khăn và tìm kiếm sự trợ giúp khi cần thiết. Buổi tọa đàm cũng là một cách cụ thể để hiệp thông với ý cầu nguyện tháng 10.2026 của Đức Thánh Cha Lêô XIV, qua việc vun đắp một cộng đồng biết lắng nghe, cảm thông và không kỳ thị những người đang gặp khó khăn về sức khỏe tinh thần. Bởi đôi khi, sự thay đổi không bắt đầu từ một lời khuyên lớn lao, mà từ việc có ai đó sẵn lòng ngồi lại, lắng nghe bằng sự tôn trọng và chân thành.
Phòng khám Từ thiện Kim Long, FMI